Orgaandonatie en transplantatie, het roept bij de mensen heel wat vragen op. In deze lijstje met veel gestelde vragen probeer ik er enkele beknopt te beantwoorden.

Op vrijdag beantwoord ik telkens een (vrijdagse) van een lezer in een blog. Je kan ze hier allemaal terug lezen. Een vraag omtrent orgaandonatie of transplantatie. Heb je zelf een vraag, laat het mij gerust weten via een reactie of een mailtje via het contactformulier.

 

Veelgestelde vragen over orgaandonatie (13)
Hoe kan ik donor worden?

Donor worden is eenvoudig. Je kan het donorformulier afprinten via deze link, het invullen en afgeven op de dienst bevolking op je gemeente/stadhuis. Of je kan het op het gemeentehuis zelf aanvragen en je keuze bekend maken. Je keuze wordt vast gelegd in je rijksregister en dat kan de transplantatiecoördinator raadplegen indien nodig.

Waarom is registratie nodig, ik ben toch ‘automatisch’ donor?

In België is iedereen volgens de wet kandidaat-donor, men heeft het wel eens over het principe van veronderstelde instemming. Niettemin kan iedereen zich bij de dienst burgerzaken van de eigen woonplaats registreren als orgaandonor of zich ertegen verzetten. In de praktijk zal men altijd in eerste orde de geregistreerde wil van de persoon zelf volgen.

Als die registratie echter ontbreekt, peilt men bij de nabestaanden naar de wens van de overledene. Op dat moment kan de familie zich in naam van de overledene uitspreken voor of tegen orgaandonatie. Als de overledene zichzelf registreerde of verzette tegen orgaandonatie wordt die wens ingewilligd. De familie wordt dan geïnformeerd, maar niet geconsulteerd. Met andere woorden: registratie kan de nabestaanden heel wat verwarring en een emotioneel zware beslissing besparen. Registreren als orgaandonor gebeurt eenvoudig en gratis in het gemeentehuis of stadhuis van de eigen woonplaats.

Vanaf welke leeftijd kan je donor worden?

De wet stelt dat indien een persoon minder dan achttien jaar oud is, maar in staat is zijn wil te doen kennen, zij zich kan laten registreren als orgaandonor. DIt wordt nog niet overal toegepast en bijgevolg moeten ouders vaak mee toestemming geven om zijn/haar kind te laten registreren. Indien de ouders zich willen laten registreren en ook de (jonge) kinderen van het gezin dan kan dit. De kinderen in kwestie krijgen rond hun 18e verjaardag een brief van het gemeentehuis om hun eigen keuze te laten registreren.

Ik heb mij positief/negatief laten registreren, kan ik dat nog veranderen?

Uiteraard. Je keuze kan ten allen tijde gewijzigd worden.

Naar wie gaan mijn organen, kan ik dat zelf kiezen?

Organen doneren na je dood is anoniem. Niemand kan kiezen dat zijn/haar longen naar iemand gaan die hij/zij kent. Een donor en een ontvanger moeten compatibel zijn met elkaar (grootte, bloedgroep, weefseltypering…). Dankzij een handig puntensysteem van Eurotransplant kan men vaak een quasi perfecte match vinden tussen donor en ontvanger. Indien donor en ontvanger niet compatibel zijn, zal het orgaan zich afstoten van het nieuwe lichaam.
Bij levende donor kan een ouder, broer, zus, tante, … donor zijn voor een familielid. Ook bij levende donatie moeten donor en ontvanger compatibel zijn met elkaar. Het is ook mogelijk dat geen enkel familielid compatibel is en dan moet je wachten op een overleden anonieme donor.

Als ik donor ben, kan mijn familie dan wel afscheid nemen?

Uiteraard, het afscheid is in geen enkel opzicht anders dan na eender welk overlijden. Een afscheid voor en na de donatie is vanzelfsprekend mogelijk. De donor is met evenveel zorg behandeld als de ontvanger waardoor de persoon gewoon thuis of in het begrafeniscentrum kan opgebaard worden indien gewenst.
Wanneer de donor ook huid heeft afgestaan, zal dit nooit zichtbaar zijn tijdens de opbaring. Dit wordt met de grootste zorg gedaan, meestal neemt men huid van de rug en de (achterkant van de) benen.

Is er een geloof dat bezwaar heeft tegen orgaandonatie?

Neen, geen enkel geloof heeft bezwaren tegen orgaandonatie. Meestal wordt orgaandonatie gezien als ultieme daad van naastenliefde.

Als ik donor ben, gaan de artsen dan wel hun best doen om mij te redden?

Uiteraard, de eerste prioriteit van de artsen is hun patiënt redden. Geen enkele arts laat iemand overlijden omdat ze een donor nodig hebben. Als je als donor in aanmerking komt wordt je door drie onafhankelijke artsen getest om te kijken of er wel degelijk sprake is van hersendood. De drie artsen mogen niets te maken hebben met je behandeling en onderzoeken je alledrie apart om tot een conclusie te komen dat er echt geen behandeling meer mogelijk is. Pas als de derde arts zijn of haar handtekening plaatst kan de donatie pas door gaan.

Welke organen kan je doneren?

De 2 longen, het hart, 2 nieren, lever (deze kan gesplitst worden), dunne darm & pancreas.

Maar naast organen kan je ook hoornvlies, bloedvaten, huid, hartkleppen, kraakbeen, pezen, bot, … doneren. Deze weefsels kunnen langdurig opgeslagen blijven in weefselbanken. Het geven van bloed is uiteraard de bekendste vorm van donatie.

Ik zou graag donor zijn, maar wil mijn lichaam afstaan aan de wetenschap. Gaat dit samen?

Tegenwoordig gaat dit samen. Je kan zowel je lichaam afstaan aan de wetenschap als donor zijn. Als je als donor in aanmerking komt bekijken de artsen welke organen bruikbaar zijn voor donatie. Alles wat niet in aanmerking komt blijft op zijn plaats. Na de donatie wordt je lichaam overgegeven aan de wetenschap.
Ook euthanasie en orgaandonatie gaan tegenwoordig samen.

Zijn er kosten voor de nabestaanden als ik donor ben?

Neen. Vanaf het moment dat een patient hersendood verklaard is en men weet dat er kan worden overgegaan tot transplantatie,neemt het ziekenfondsvan de kandidaat-ontvanger kosten op zich.
De rekening die de nabestaanden ontvangen gaat dus enkel over de medische prestaties tot en met de vaststellingvan de dood.

Ik wil graag een voordracht organiseren met Re-born to be alive vzw, wat moet ik daarvoor doen?

Een voordracht kan je altijd en volledig vrijblijvend aanvragen op www.reborntobealive.be of via mail reborntobealive@hotmail.com

Deze voordrachten kunnen verschillen van elkaar aangezien we verschillend materiaal hebben en ons willen focussen hoe u uw lezing wil ingevuld zien. Een voordracht in een bedrijf of met ervaringsdeskundigen zal er dus anders uitzien dan als we voor een klas 15-jarigen staan. De dialoog wordt in alle voordrachten aangeboden, want wat wil u nog weten over orgaandonatie & transplantatie?

Ons team ervaringsdeskundigen vult een lezing in hoe u het graag ziet. Voordrachten zijn mogelijk voor ieder publiek en elke leeftijd van scholen en jeugdbewegingen, … tot gezinsbonden en andere verenigingen. Wil u graag een lezing, twijfel dan niet om ons te contacteren.

Kan iedereen donor worden?

Ja, iedereen kan donor worden. Ook oudere mensen, mensen met diabetes, mensen die kanker hebben gehad, rokers… iedereen. Het is wel voor iedere donor verschillend welke organen kunnen gebruikt worden. De artsen bekijken dit op het moment zelf welke organen er geschikt zijn voor donatie. Patiënten die HIV positief zijn kunnen tegenwoordig ook donor zijn, maar deze organen worden enkel gebruikt voor wachtenden die ook HIV positief zijn. Deze procedure wordt nog niet overal toegepast.

Veelgestelde vragen over transplantatie (2)
Ben je weer gezond na een transplantatie?

Een transplantatie is geen remedie tegen orgaanfalen. Het is echter een manier om  iemand die chronisch ziek is een kans te geven op een betere levenkwaliteit. Het donororgaan is een behandeling die toegepast wordt bij patiënten die geen andere uitweg meer hebben. Medicatie en andere therapieën werken niet meer, dus kan transplantatie een manier zijn om het leven te ‚rekken’.

Een transplantatie brengt echter ook de nodige problemen met zich mee. Dit is voor iedereen anders, maar de transplantatiemedicatie kan leiden tot osteoporose, aantasten van de andere organen (bij longtransplantaties krijgen bv de nieren het zwaar te verduren) en ook kanker kan veroorzaakt worden hierdoor.

Toch is een transplantatie voor iemand met orgaanfalen een tweede kans op een beter leven.

Hoe lang moet de getransplanteerde nog medicijnen slikken na de transplantatie?

In de meeste gevallen levenslang. Slechts een enkeling kan na bepaalde periode zonder medicatie. Maar dat is een enkeling.
Bij de meeste patiënten is dit levenslang of toch zolang de patiënt het donororgaan heeft. De medicatie zorgt ervoor dat het eigen lichaam het nieuwe donororgaan niet afstoot en dit moet de patiënt levenslang blijven nemen.

Naast allerlei medicatie tegen afstoting kan het zijn dat de patiënt ook andere medicatie moet krijgen ten gevolge van de transplantatie.